برخورد فيزيكي

در كشور ما ايران از سال 1354 و بمنظور شناسايي پتانسيل هاي منبع انرژي زمين گرمايي  مطالعات گسترده اي توسط وزارت نيرو با همكاري مهندسين مشاور ايتاليايي ENEL در نواحي شمال و شمال غرب ايران در محدوده اي به وسعت 260 هزار كيلومتر مربع آغاز گرديد. نتيجه اين تحقيقات مشخص نمود كه مناطق سبلان، دماوند، خوي، ماكو و سهند با مساحتي بالغ بر 31 هزار كيلومتر مربع جهت انجام مطالعات تكميلي و بهره برداري از انرژي زمين گرمايي مناسب مي باشند.

در همين راستا برنامه اكتشاف، مشتمل بر بررسيهاي زمين شناسي، ژئوفيزيك و ژئوشيميايي برنامه ريزي شد.

در سال 1361 با پايان يافتن مطالعات اكتشاف مقدماتي در هر يك از مناطق ذكر شده،  نواحي مستعد با دقت بيشتري شناسايي شده و در نتيجه در منطقه سبلان: نواحي مشكين شهر، سرعين و بوشلي، در منطقه دماوند ناحيه: نونال، در منطقه ماكو- خوي نواحي: سياه چشمه و قطور و در منطقه سهند پنج ناحيه كوچكتر جهت تمركز فعاليتهاي فاز اكتشاف تكميلي انتخاب شدند.

پس از يك وقفه نسبتاً طولاني و با هدف فعال نمودن مجدد طرح، گزارشهاي موجود مجدداً در سال 1369 توسط كارشناسان UNDP بازنگري شده و منطقه زمين گرمايي مشكين شهر بعنوان اولين اولويت جهت ادامه مطالعات اكتشافي معرفي شد. علاوه بر مناطق ياد شده اخيراً توسط سازمان انرژيهاي نو ايران 10 پتانسيل جديد و مستعد ديگر در نواحي مركزي و جنوب كشور در غالب طرح پتانسيل سنجي انرژي زمين گرمايي ايران شناسايي شده است كه طرح اكتشافي آنها در دست تهيه است.

در اولويت اول به منظور ادامه مطالعات قبلي و تكميل نمودن فاز اكتشاف در ناحيه مشكين شهر در سال 1374 كارشناسان معاونت امور انرژي وزارت نيرو با هدف نصب اولين نيروگاه زمين گرمايي در كشور برنامه فاز اكتشاف تكميلي را تهيه و بخش مطالعات سطح الارضي شامل عمليات ژئوفيزيكي، زمين شناسي و بررسيهاي ژئوشيميايي و ماهواره اي با اعتباري معادل 826 هزار دلار آغاز گرديد اين مطالعات توسط مهندسين مشاور كينگستون موريسون از كشور نيوزلند و با مديريت سازمان انرژيهاي نو ايران طي سال 1377 به انجام رسيد كه حاصل اين مطالعات منجر به تخمين درجه حرارت احتمالي مخزن در حد240 درجه سانتيگراد و تعيين نقاط حفاريهاي اكتشافي در دامنه هاي شمالي سبلان مشرف به جنوب شهرستان مشكين شهر گرديد. با هدف دستيابي به نقاط حفاري و آماده سازي سايتهاي حفاري و همچنين ساخت تجهيزات مربوط به تست چاهها، شركت مشانير به منظور تهيه نقشه هاي اجرايي و سپس نظارت بر مراحل ساخت بعنوان مشاور و ناظر ايراني برگزيده شده و پيمانكاران مورد نياز نيز از طريق برگزاري مناقصات انتخاب شدند و در نتيجه با اعتباري بالغ بر 20 ميليارد ريال كار ترميم راه مشكين شهر به موئيل به طول 16 كيلومتر و احداث جاده هاي دسترسي از روستاي موئيل به سايتهاي حفاري به طول 9 كيلومتر، ترميم و احداث چند دهانه پل- احداث كمپ مركزي شامل سوله هاي نگهداري تجهيزات و مواد مصرفي حفاري و كمپ رفاهي جهت اسكان پرسنل در سايت، احداث سه سكوي حفاري و تأسيسات آبرساني شامل ايستگاه پمپاژ، مخزن ذخيره آب با گنجايش 5 هزار متر مكعب و خط لوله انتقال آب به طول 7 كيلومتر و همچنين ساخت تجهيزات و ادوات مربوط به آزمايش چاهها طي سالهاي 1379 تا 1381 به اجرا درآمد.

همزمان بمنظور انتخاب پيمانكار براي انجام حفاريهاي اكتشافي طي يك مناقصه بين المللي شركت ملي حفاري ايران بعنوان پيمانكار حفاري انتخاب شد. عمليات اجرايي حفر اولين چاه اكتشافي زمين گرمايي ايران به عمق سه هزار متر آبانماه 1381 آغاز و با نظارت مهندسين مشاور SkM از نيوزلند و تحت بدترين شرايط جوي و دماي 30 درجه سانتيگراد زير صفر در طول زمستان ادامه يافت.

عمليات حفاري اولين چاه در پايان ارديبهشت ماه سال 1382 خاتمه يافت و طي مدت 18 ماه حفاريهاي اكتشافي شامل سه حلقه چاه اكتشافي عميق با عمق 3200متر، 3176 و 2260 مترو دو حلقه چاه تزريقي با عمق حدود 650 متر به پايان رسيد. پس از به پايان رسيدن عمليات حفاري، تجهيزات فلزي تست جريان چاه در محل مورد نظر نصب گرديد و در تاريخ 9/3/83 عمليات تست اولين چاه زمين گرمايي كشور آغاز گرديد. نتايج تست به شرح ذيل مي باشد.

تست دومين چاه زمين گرمايي نيز در تاريخ 17/6/83 انجام شد.

همزمان با كليه فعاليتهاي ذكر شده سازمان انرژيهاي نو ايران با همكاري سازمان بهره وري انرژي ايران، ضمن تجهيز آزمايشگاه و ايستگاه پايش صحرايي، مطالعات سيستماتيك و گسترده اي را جهت پايش محيط زيست منطقه و كنترل اثرات زيست محيطي ناشي از اجراي طرح انجام داد.

از بدو فعال شدن مجدد طرح، در سال 1374 در جهت تأمين اهداف پروژه و بومي نمودن دانش در زمينه كاربرد انرژي زمين گرمايي تاكنون بيش از 15 كارشناس ايراني در دانشگاه سازمان ملل در كشور ايسلند و مركز آموزش سازمان ملل در نيوزيلند تربيت شده و يا در حال آموزش مي باشند پس از پايان يافتن تست چاهها اطلاعات مورد نياز جهت انجام مدلسازي و مطالعات مهندسي مخزن و در نتيجه برآورد پتانسيل حرارتي مخزن زمين گرمايي در منطقه مشكين شهر فراهم خواهد شد و در نهايت مطالعات امكان سنجي طرح ضمن ارائه طرح توسعه و بهره برداري از ميدان زمين گرمايي سبلان ادامه خواهد يافت. اميد است ضمن دستيابي به نتايج مثبت در حفاريهاي اكتشافي و همچنين تأمين اعتبارات مورد نياز جهت ادامه طرح شاهد نصب و راه اندازي اولين نيروگاه زمين گرمايي كشور در اين منطقه باشيم.